Ρευματοειδής Αρθρίτιδα

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα εμφανίζεται συχνότερα στις μικρές αρθρώσεις των χεριών και των ποδιών, όπως στα δάκτυλα και στους καρπούς. Συχνή είναι επίσης η προσβολή των αστραγάλων και των γονάτων, ενώ σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να επηρεαστούν και μεγαλύτερες αρθρώσεις. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της νόσου είναι η συμμετρική προσβολή, δηλαδή οι ίδιες αρθρώσεις και στις δύο πλευρές του σώματος παρουσιάζουν φλεγμονή και συμπτώματα ταυτόχρονα. Το στοιχείο αυτό βοηθά στη διαφοροποίηση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας από άλλες μορφές αρθρίτιδας.

Τα πιο συχνά συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνουν πόνο, πρήξιμο και δυσκαμψία στις προσβεβλημένες αρθρώσεις. Η πρωινή δυσκαμψία, η οποία διαρκεί περισσότερο από 30 λεπτά, αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα. Πολλοί ασθενείς εμφανίζουν επίσης έντονη κόπωση, αίσθημα γενικής αδυναμίας και μείωση της αντοχής. Σε πιο προχωρημένα στάδια, η συνεχής φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε παραμορφώσεις των αρθρώσεων, περιορισμό της κινητικότητας και δυσκολία στην εκτέλεση καθημερινών δραστηριοτήτων.

Η ακριβής αιτία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας δεν είναι πλήρως γνωστή. Ωστόσο, πρόκειται για αυτοάνοση διαταραχή, κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στους ίδιους τους ιστούς του σώματος. Υπάρχει γενετική προδιάθεση, ενώ διάφοροι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να πυροδοτήσουν την εμφάνιση της νόσου. Η φλεγμονή ξεκινά από τον αρθρικό υμένα και σταδιακά προκαλεί συλλογή υγρού, διάβρωση του χόνδρου και βλάβες στους γύρω ιστούς, όπως τένοντες και συνδέσμους.

Η νόσος χαρακτηρίζεται από περιόδους έξαρσης και ύφεσης. Στα αρχικά στάδια, τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια και διαλείποντα, γεγονός που δυσκολεύει τη διάγνωση. Με την πάροδο του χρόνου, εάν δεν υπάρξει έγκαιρη αντιμετώπιση, η φλεγμονή γίνεται πιο έντονη και μόνιμη, οδηγώντας σε προοδευτική καταστροφή των αρθρώσεων. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να προκαλέσει παραμορφώσεις, απώλεια λειτουργικότητας και σημαντικό περιορισμό της κινητικότητας.

Η διάγνωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας δεν βασίζεται σε μία μόνο εξέταση, αλλά σε συνδυασμό κλινικών, εργαστηριακών και απεικονιστικών ευρημάτων. Στα αρχικά στάδια τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια, γεγονός που δυσκολεύει την έγκαιρη αναγνώριση της νόσου. Κατά την κλινική εξέταση αξιολογούνται ο πόνος, το οίδημα, η δυσκαμψία και η συμμετρική προσβολή των αρθρώσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρωινή δυσκαμψία και η προσβολή πολλών αρθρώσεων. Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει εξετάσεις αίματος που δείχνουν φλεγμονή ή ειδικά αντισώματα. Οι απεικονιστικές εξετάσεις βοηθούν στον εντοπισμό της φλεγμονής του αρθρικού υμένα και στην εκτίμηση της έκτασης των βλαβών. Η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει την άμεση έναρξη θεραπείας και μειώνει τον κίνδυνο μόνιμης καταστροφής των αρθρώσεων.

Η ρευματοειδής αρθρίτιδα δεν μπορεί να θεραπευτεί πλήρως, καθώς πρόκειται για μια χρόνια αυτοάνοση πάθηση με προοδευτική πορεία. Η φλεγμονώδης διεργασία που προκαλεί τη νόσο δεν εξαλείφεται οριστικά, ωστόσο μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά με την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση. Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστά σχεδιασμένη αγωγή μπορούν να περιορίσουν τη φλεγμονή, να μειώσουν τον πόνο και να επιβραδύνουν σημαντικά την εξέλιξη της νόσου. Σε πολλές περιπτώσεις επιτυγχάνονται περίοδοι ύφεσης, κατά τις οποίες τα συμπτώματα υποχωρούν και η νόσος παραμένει υπό έλεγχο. Κύριος στόχος της θεραπείας είναι η διατήρηση της λειτουργικότητας των αρθρώσεων και η αποφυγή μόνιμων και μη αναστρέψιμων βλαβών.

Η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί τον βασικό πυλώνα στη διαχείριση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Στόχος της είναι η μείωση της φλεγμονής, η ανακούφιση από τον πόνο και η επιβράδυνση ή αναστολή της εξέλιξης της νόσου. Χρησιμοποιούνται αντιφλεγμονώδη φάρμακα και κορτικοστεροειδή για τον έλεγχο των συμπτωμάτων, καθώς και ειδικά αντιρευματικά φάρμακα που επηρεάζουν τη δράση του ανοσοποιητικού συστήματος. Η θεραπεία προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου και την ανταπόκριση στην αγωγή. Απαραίτητη είναι η τακτική ιατρική παρακολούθηση, ώστε να επιτυγχάνεται το καλύτερο δυνατό θεραπευτικό αποτέλεσμα και να περιορίζονται οι επιπλοκές.

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί ουσιαστικό συμπλήρωμα της φαρμακευτικής αγωγής στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και συμβάλλει σημαντικά στη διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων. Μέσα από εξατομικευμένα προγράμματα ασκήσεων ενισχύεται η μυϊκή δύναμη, βελτιώνεται η ευκαμψία και μειώνεται η δυσκαμψία που προκαλεί η φλεγμονή. Η συστηματική αποκατάσταση βοηθά τον ασθενή να διατηρήσει τη λειτουργικότητα και την αυτονομία του στην καθημερινή ζωή. Παράλληλα, μειώνεται ο κίνδυνος περαιτέρω περιορισμού της κίνησης και επιβράδυνσης της φυσικής δραστηριότητας. Η σωστή καθοδήγηση από ειδικό συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Η χειρουργική αντιμετώπιση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας εξετάζεται όταν η νόσος έχει οδηγήσει σε σοβαρές και μόνιμες βλάβες των αρθρώσεων και η συντηρητική θεραπεία δεν επαρκεί για τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Σε προχωρημένα στάδια, η συνεχής φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει παραμορφώσεις, έντονο πόνο και σημαντικό περιορισμό της κινητικότητας. Στις περιπτώσεις αυτές, η χειρουργική παρέμβαση στοχεύει στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης. Ανάλογα με τη βαρύτητα της βλάβης, μπορεί να εφαρμοστούν διαφορετικές χειρουργικές τεχνικές. Η απόφαση για χειρουργική θεραπεία λαμβάνεται εξατομικευμένα, με βάση το στάδιο της νόσου, τα συμπτώματα και τις ανάγκες του ασθενούς.